Munki (โปรแกรมดูแลเครื่อง Mac จำนวนมาก ช่วยติดตั้ง อัปเดตแอปอัตโนมัติ)

โปรแกรม Munki

Munki (โปรแกรมดูแลเครื่อง Mac จำนวนมาก ช่วยติดตั้ง อัปเดตแอปอัตโนมัติ) : Munki เป็นโปรแกรมที่ถูกพัฒนาขึ้นโดย Walt Disney Animation Studios เพื่อใช้เป็นชุดเครื่องมือสำหรับผู้ดูแลระบบ (Administrators) ในการบริหารจัดการ, ติดตั้ง, อัปเดต และถอนการติดตั้งซอฟต์แวร์บนเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ใช้งาน ระบบปฏิบัติการ (OS) อย่าง แมคโอเอส (macOS) จำนวนมากภายในองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นระบบอัตโนมัติ

กลไกการทำงานของโปรแกรม Munki ถูกออกแบบมาให้มีความเรียบง่ายแต่ทรงพลัง โดยแบ่งส่วนประกอบหลักออกเป็นสองฝั่งคือฝั่ง เซิร์ฟเวอร์ (Server) และฝั่งไคลเอนต์

ในฝั่งเซิร์ฟเวอร์โปรแกรม Munki ไม่จำเป็นต้องใช้ซอฟต์แวร์เซิร์ฟเวอร์พิเศษเฉพาะทางใด ๆ เลย ผู้ดูแลระบบสามารถใช้เว็บเซิร์ฟเวอร์ (Web Server) มาตรฐานทั่วไปที่มีอยู่แล้ว เช่น Apache, Nginx หรือระบบ คลาวด์ (Cloud) ในการเก็บข้อมูล สิ่งที่อยู่บนเซิร์ฟเวอร์นี้จะเรียกว่าคลังเก็บข้อมูล หรือ Repository ซึ่งประกอบไปด้วยไฟล์ซอฟต์แวร์ที่ต้องการติดตั้ง เช่น ไฟล์ตระกูล .pkg หรือ .dmg รวมถึงไฟล์ เมทาดาตา (Metadata) หรือที่เราเรียกว่า pkginfo ซึ่งทำหน้าที่เก็บรายละเอียด, เงื่อนไข และคำสั่งต่าง ๆ ของซอฟต์แวร์นั้น ๆ นอกจากนี้ยังมีส่วนที่เรียกว่า Manifests ซึ่งเป็นเสมือนใบสั่งงานที่ระบุว่าคอมพิวเตอร์เครื่องใด ? หรือกลุ่มใด ? จำเป็นต้องมีซอฟต์แวร์ใดติดตั้งอยู่บ้าง ?

ในฝั่งไคลเอนต์ เครื่องคอมพิวเตอร์ Mac ของผู้ใช้ที่จะถูกควบคุม จะต้องติดตั้งเครื่องมือของโปรแกรม Munki เอาไว้ ตัวเครื่องมือนี้จะทำงานเบื้องหลังเพื่อติดต่อมายังเว็บเซิร์ฟเวอร์ตามรอบเวลาที่กำหนด เพื่อตรวจสอบดูว่าใน Manifests มีคำสั่งให้เครื่องตนเองต้องติดตั้ง, อัปเดต หรือลบโปรแกรมใดออกบ้าง ? หากพบว่ามีความเปลี่ยนแปลง โปรแกรม Munki บนฝั่งไคลเอนต์จะดาวน์โหลดไฟล์ซอฟต์แวร์เหล่านั้นลงมาดำเนินการที่เครื่องปลายทางโดยอัตโนมัติ

ความโดดเด่นของโปรแกรม Munki คือ ความยืดหยุ่นในการจัดการซอฟต์แวร์ มันสามารถติดตั้งไฟล์ติดตั้งมาตรฐานของ Apple (.pkg) รวมถึงซอฟต์แวร์ที่มาในรูปแบบแผ่นดิสก์จำลอง (.dmg) ที่ปกติต้องใช้วิธีลากวางลงโฟลเดอร์ Application ได้โดยที่ผู้ดูแลระบบไม่ต้องไปทำการดัดแปลง หรือแพ็กเกจไฟล์ใหม่ให้เสียเวลา ยิ่งไปกว่านั้น Munki ยังฉลาดพอที่จะจัดการเรื่องการถอนการติดตั้ง (Removal) ซอฟต์แวร์ส่วนใหญ่ที่มันเคยติดตั้งลงไปได้ด้วยตัวเองเมื่อผู้ดูแลระบบสั่งถอดถอนออกจากระบบ

นอกจากการจัดการโปรแกรมทั่วไปแล้ว Munki ยังช่วยดูแลเรื่องการอัปเดตระบบปฏิบัติการหรือ Apple Software Updates โดยบนเครื่อง Mac รุ่นเก่าที่เป็นสถาปัตยกรรม Intel มันสามารถติดตั้งตัวอัปเดตระบบได้ทันที ส่วนบนเครื่องรุ่นใหม่ที่เป็น Apple Silicon มันจะทำหน้าที่แจ้งเตือน และกระตุ้นให้ผู้ใช้งานปลายทางกดอัปเดตความปลอดภัยที่ค้างอยู่เพื่อความปลอดภัยขององค์กร

นอกจากมุมมองของผู้ดูแลระบบแล้ว Munki ยังมอบ ประสบการณ์ของผู้ใช้งาน (UX) ที่ดีให้กับผู้ใช้งานทั่วไปผ่าน ส่วนติดต่อผู้ใช้งานแบบกราฟิก (GUI) ที่ชื่อว่า "Managed Software Center" ซึ่งมีหน้าตา และให้ความรู้สึกคล้ายกับการใช้งาน App Store ของ Apple เอง ผู้ดูแลระบบสามารถตั้งค่าซอฟต์แวร์บางประเภทให้เป็นแบบทางเลือก (Self-Serve) เพื่อให้พนักงานกดเลือกติดตั้งโปรแกรมที่ตนเองจำเป็นต้องใช้ได้ตามความต้องการด้วยตนเองโดยที่ไม่ต้องขอสิทธิ์ Administrator ของเครื่อง หรือส่งเรื่องเปิดตั๋วแจ้งแผนกไอทีให้มาติดตั้งให้ ช่วยลดภาระงานของฝ่ายสนับสนุนไอทีไปได้มหาศาล

ปัจจุบัน โปรแกรม Munki ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในองค์กร, สถาบันการศึกษา และบริษัทไอทีทั่วโลก ตั้งแต่การดูแลเครื่อง Mac หลักสิบเครื่องไปจนถึงหลักแสนเครื่อง เนื่องจากเป็นเครื่องมือฟรีที่ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ มีชุมชนผู้ใช้งานที่แข็งแกร่งคอยให้ความช่วยเหลือ และตอบโจทย์การทำ Configuration Management หรือ Infrastructure as Code สำหรับระบบปฏิบัติการ macOS ได้อย่างยอดเยี่ยม แม้ว่าในปัจจุบันองค์กรหลายแห่งจะเริ่มขยับไปใช้งานระบบ Mobile Device Management (MDM) ยุคใหม่แล้วก็ตาม แต่ผู้ดูแลระบบจำนวนมากก็ยังคงเลือกใช้โปรแกรม Munki ควบคู่ไปกับระบบ MDM เนื่องจากความสามารถในการบริหารจัดการไฟล์ติดตั้งที่มีขนาดใหญ่ และการอัปเดตซอฟต์แวร์ของโปรแกรม Munki นั้นทำได้ลื่นไหล และควบคุมได้ละเอียดกว่าระบบ MDM ทั่วไปมาก

คุณสมบัติ และความสามารถของ โปรแกรม Munki

สถาปัตยกรรม และการทำงานฝั่ง Server

ไม่ต้องใช้แอปพลิเคชันฝั่ง Server เฉพาะทาง

ฝั่ง Server ของ Munki เป็นเพียงเว็บเซิร์ฟเวอร์ธรรมดา (Web Server-based Repository) ที่ทำหน้าที่เก็บไฟล์เท่านั้น ไม่ต้องติดตั้งซอฟต์แวร์ของ Munki ใด ๆ บนเซิร์ฟเวอร์

รองรับทุกแพลตฟอร์มเซิร์ฟเวอร์

• สามารถใช้เว็บเซิร์ฟเวอร์สมัยใหม่ใดก็ได้ ไม่ว่าจะเป็น Apache, Nginx หรือ IIS
• รันบนระบบปฏิบัติการใดก็ได้
  • macOS
  • Linux
  • Windows
  • NAS

การจัดเก็บข้อมูลหลัก 3 ส่วน

ข้อมูลบนเซิร์ฟเวอร์ถูกแบ่งโครงสร้างไดเรกทอรีอย่างเรียบง่ายออกเป็น

• Installer items: ไฟล์ตัวติดตั้งโปรแกรม เช่น Apple packages (.pkg) หรือ Disk images (.dmg)
• Catalogs: รายการซอฟต์แวร์ที่มีอยู่ พร้อมข้อมูลเมทาดาตา (Metadata) ของตัวติดตั้งแต่ละตัว 
• Manifests: ไฟล์กำหนดสิทธิ์สำหรับเครื่องลูกข่ายแต่ละเครื่อง หรือแต่ละกลุ่ม ว่าเครื่องเหล่านั้นจำเป็นต้องติดตั้ง, ถอนการติดตั้ง หรือมีสิทธิ์เลือกติดตั้งซอฟต์แวร์ตัวใดบ้าง ?

รูปแบบการติดตั้ง และการรองรับไฟล์

• รองรับไฟล์ติดตั้งมาตรฐานของ Apple สามารถติดตั้งซอฟต์แวร์ที่จัดส่งในรูปแบบแพ็คเกจมาตรฐานของ Apple (.pkg) ได้ทันทีโดยไม่ต้องทำการครอบแพ็คเกจ (Repackage) ใหม่
• รองรับการติดตั้งจาก Disk Images (.dmg) สามารถจัดการกับแอปพลิเคชันประเภทลากวาง (Drag-and-drop) ที่อยู่ในไฟล์ .dmg ได้โดยตรง

มีความสามารถในการถอนการติดตั้ง

ในหลายกรณี โปรแกรม Munki สามารถลบ หรือถอนการติดตั้งซอฟต์แวร์ที่เคยสั่งติดตั้งไปแล้วออกจากเครื่องลูกข่ายได้อย่างสะอาด

อัปเดตซอฟต์แวร์ภายนอก

สามารถตรวจจับ และอัปเดตซอฟต์แวร์ที่ไม่ได้ถูกติดตั้งผ่านโปรแกรม Munki ตั้งแต่แรกได้

รวมศูนย์การอัปเดตระบบปฏิบัติการ

สามารถกำหนดค่าให้แจ้งเตือนผู้ใช้ หรือจัดการติดตั้ง Apple Software Updates ได้ทั้งบนเครื่อง Mac ที่ใช้ชิป Intel และ Apple Silicon

เครื่องมือฝั่งเครื่องลูกข่าย

Managed Software Center (GUI)

หน้าต่างแอปพลิเคชันสำหรับผู้ใช้ทั่วไปที่มีหน้าตาคล้ายกับ App Store ช่วยให้ผู้ใช้สามารถเลือกดาวน์โหลดแอปแบบ Self-service, ตรวจสอบอัปเดต หรือสั่งถอนการติดตั้งได้เองโดยไม่ต้องพึ่งพา ส่วนติดต่อผู้ใช้แบบบรรทัดคำสั่ง (CLI)

managedsoftwareupdate (CLI)

เครื่องมือหลักเบื้องหลังที่ทำหน้าที่ติดต่อกับเซิร์ฟเวอร์ ตรวจสอบ Manifest, ดาวน์โหลดแพ็คเกจ และดำเนินการติดตั้งหรือถอนการติดตั้งแบบอัตโนมัติ

ระบบทำงานเบื้องหลัง

มีการใช้ launchd เช็คอินกับเซิร์ฟเวอร์อย่างเงียบ ๆ เพื่อดาวน์โหลด และติดตั้งอัปเดตที่สำคัญ (Unattended installs) โดยไม่รบกวนการทำงานของผู้ใช้

การควบคุม และบริหารจัดการสำหรับผู้ดูแลระบบ

ชุดคำสั่งจัดการ Repository

มีเครื่องมือ Command line สำหรับแอดมินบน Mac เช่น munkiimport, makepkginfo, makecatalogs, manifestutil เพื่อสร้าง และปรับแต่งไฟล์เมทาดาตา, เชื่อมโยงสคริปต์ตรวจสอบเงื่อนไข, เงื่อนไขเวอร์ชัน และอัปโหลดไฟล์ขึ้นเซิร์ฟเวอร์ได้อย่างแม่นยำ

การกำหนดเงื่อนไขที่ยืดหยุ่น

รองรับการเขียนสคริปต์เงื่อนไข เช่น installcheck_script หรือ postinstall_script เพื่อตรวจสอบก่อนว่าเครื่องนั้น ๆ จำเป็นต้องติดตั้งซอฟต์แวร์ หรือไม่ ? หรือสั่งให้รันคำสั่งอื่นเพิ่มเติมหลังจากติดตั้งเสร็จสิ้น

โครงสร้าง Manifest แบบลำดับชั้น

ผู้ดูแลระบบสามารถสร้าง Manifest ส่วนกลางสำหรับซอฟต์แวร์พื้นฐานที่ทุกเครื่องต้องมี (Common-Software) แล้วนำไปใส่ไว้ใน Manifest เฉพาะของรายบุคคล หรือแผนกได้ ช่วยให้การจัดการเครื่องจำนวนหลายหมื่นเครื่องทำได้ง่าย และไม่ซับซ้อน

และความสามารถอื่น ๆ อีกมากมาย

เงื่อนไขการใช้งาน โปรแกรม Munki

โปรแกรม Munki เป็นซอฟต์แวร์ ฟรี (Free) ที่พัฒนาแบบ โอเพ่นซอร์ส (Open-Source) ที่อยู่ภายใต้เงื่อนไขการใช้งานแบบ Apache License, Version 2.0 ซึ่งหมายความว่าผู้ใช้สามารถใช้งาน, ดัดแปลง, แจกจ่าย และเข้าถึง โค้ดต้นฉบับ (Source Code) ได้อย่างเสรี ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด

หากต้องการค้นหาข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อกับทางผู้พัฒนาโปรแกรมนี้ได้ผ่านทางช่องทางเว็บไซต์ (Website) : https://github.com/munki/munki (ภาษาอังกฤษ) ได้เลย

คำบรรยายภาษาอังกฤษ (English Descriptions)

Munki is a software toolset developed by Walt Disney Animation Studios, designed for administrators to efficiently and automatically manage, install, update, and uninstall software across a large fleet of macOS computers within an organization.

The mechanics of Munki are engineered to be simple yet powerful, dividing its core components into two sides: the server and the client.

On the server side, Munki does not require any specialized server software. Administrators can utilize standard, existing web servers like Apache, Nginx, or cloud storage systems to host data. What resides on this server is called a repository, which consists of the software files to be installed (such as .pkg or .dmg files), as well as metadata files known as "pkginfo" that store details, conditions, and instructions for each piece of software. Additionally, there is a section called "manifests," which act like work orders specifying which software must be installed on which specific computer or group of computers.

On the client side, the managed user Mac computers must have the Munki client tools installed. This utility runs in the background, periodically contacting the web server to check its designated manifest for any instructions to install, update, or remove software. If changes are detected, the client-side Munki tool automatically downloads those software files and executes the tasks on the endpoint.

A standout feature of Munki is its flexibility in software management. It can install standard Apple installer packages (.pkg) as well as software delivered as disk images (.dmg) which typically require a drag-and-drop installation into the Applications folder without requiring administrators to modify or repackage the files. Furthermore, Munki is intelligent enough to automatically handle the removal of most software it previously installed whenever an administrator orders its uninstallation from the system.